غلامحسين محرمى
211
تاريخ تشيع از آغاز تا پايان عصر غيبت صغرى ( فارسي )
هادى عباسى آن جناب را زندانى و پس از مدتى آزاد كرد . هارون چهار مرتبه امام را بازداشت كرد و از رفتوآمد و ديدارهاى او با شيعيان جلوگيرى نمود « 1 » و شيعيان سرگردان و بىسرپرست ماندند و زمينه براى مبلغان اسماعيليه و فطحيه فراهم شد . در اين زمان ، شيعه كسى را نداشت كه به شبهههاى آنها جواب گويد . كنترل حكومت عباسى و جاسوسى آنان از كوششهاى امام كاظم عليه السّلام به اندازهاى بود كه على بن اسماعيل ، برادرزاده آن حضرت نيز به ضرر عمويش سخنچينى مىكرد . « 2 » آرى بيشتر شيعيان ، در آن وقت نمىدانستند امام كاظم عليه السّلام زنده است يا خير ؛ چنانكه يحيى بن خالد برمكى مىگفت : « من دين رافضىها را از بين بردم ، چون آنها گمان مىكردند كه دين بدون امام زنده و استوار نمىماند ، در صورتىكه نمىدانند امروز امامشان زنده است يا مرده » . « 3 » هنگام شهادت حضرت هيچكدام از شيعيان حاضر نبودند . گويا همين مسئله سبب شد كه واقفيه مرگ آن جناب را انكار كنند ؛ اگرچه مسائل مالى در انشعاب واقفيه مؤثرتر بود . آرى امامان معصوم عليهم السّلام پيوسته زير كنترل حاكمان عباسى بودند ، حتى امام هادى و امام عسكرى عليهما السّلام را در قرارگاه نظاميان سامرا ساكن كرده بودند ، تا نظارت دقيقترى بر آن دو بزرگوار داشته باشند . پس از شهادت امام عسكرى عليه السّلام براى شناسايى جانشين او ( حضرت ولىعصر ) كنيزان و همسران امام عسكرى عليه السّلام را زندانى كردند ، حتى جعفر بن على ، معروف به جعفر كذاب برضد برادرش امام عسكرى عليه السّلام كوشش مىكرد ، از اينرو عقايد غلات به وسيله نصيريه ، محمد بن نصير فهرى منتشر مىشد ؛ عدهاى اطراف جعفر را گرفته بودند و او ادعاى امامت مىكرد . « 4 » 2 - تقيه
--> - 13 . ( 1 ) . مظفر ، محمد حسين . تاريخ الشيعة ، منشورات مكتبه بصيرتى ، قم ، ( بىتا ) ، ص 47 . ( 2 ) . ابو الفرج اصفهانى . مقاتل الطالبيين ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، 1416 ، ص 414 . ( 3 ) . زين عاملى ، محمد حسين . همان ، ص 123 . ( 4 ) . شيخ طوسى . اختيار معرفة الرجال ( رجال كشى ) ، مؤسسة آل بيت لا حياء التراث ، قم ، 1404 ه ، ج 2 ، ص 805 .